Kresy, lata 30

Zdjęcie uczniów szkoły powszechnej gdzieś na kresach. Niestety brak informacji o dacie i miejscu, gdzie dokładnie je zrobiono. Po drewnianym budynku szkoły, przypominającym chatę z drewnianych bali można przypuszczać, że to szkoła wiejska. 

Dzieci nie noszą mundurków szkolnych. Większość z chłopców ma na sobie ciemne marynarki, pod którymi niektórzy noszą koszule. W grupie wyróżnia się jeden w białej koszuli i spodniach na szelkach. Dwaj inni, siedzący w pierwszym rzędzie nie mają butów. Być może nie tylko oni są boso, ale ponieważ nie widać stóp pozostałych dzieci nie wiemy jak liczna mogła to być grupa.

Koziegłowy, 1926

Na zdjęciu III klasa szkoły powszechnej w Koziegłowach. Dzięki tabliczce, którą trzymają chłopcy z pierwszego rzędu znana jest nie tylko miejscowość, ale również dokładna data wykonania fotografii - 22 października 1926 roku. 

Wszyscy chłopcy mają  ciemne marynarki przypominające mundurki szkolne, a dziewczynki są w sukienkach w różnych kolorach. 

Zastanawiam się, czy panie nauczycielki przychodziły tak ubrane na swoje lekcje, czy też były to kreacje, które założyły jedynie do tego zdjęcia ? Tylko jedna z nich nie ma na głowie zawiązanej chustki, a sposób w jaki je noszą przypomina raczej cyganki niż nauczycielki. :)

Jeden z chłopców klęczy, trzymając ręce w kieszeniach bluzy zapiętej tylko na górny guzik. Czy to zwykłe niechlujstwo, czy może prowokacja albo chęć wyróżnienia się na zdjęciu ? Pod kolana podłożył sobie coś miękkiego, być może czapkę.

Z tyłu zdjęcia podpis "Świerczewska Stanisława, Oddział III a 1926 r."

Mikołów, 19xx

Zdjęcie klasy I z Mikołowa z okresu międzywojennego. Jeżeli to jedna klasa to trzeba przyznać, że dość liczna, bo na zdjęciu jest aż 47 chłopców. 

Chłopcy wyglądają na bardzo przejętych pozowaniem do zdjęcia. Widać to po wypisanym na ich twarzach skupieniu i wzroku wpatrzonym wprost w obiektyw aparatu. Czy była to zasługa fotografa, który obiecał, że za chwilę wyleci z niego ptaszek, czy autorytetu pani nauczycielki, która krótkim poleceniem "siedźcie prosto i patrzcie w obiektyw" uzyskała ten efekt ? Tak, czy inaczej wszyscy siedzą z opuszczonymi rękami lub dłońmi położonymi na udach i nawet stopy u większości są złączone i ustawione prosto. 

Na górnym zdjęciu chłopiec siedzący jako pierwszy od lewej ma prawdopodobnie damskie buciki. 

W szkole nie obowiązywały mundurki szkolne. Chłopcy mają na sobie bluzy, marynarki lub swetry.

Nieznane, 1929

Zdjęcie z roku 1929, zrobione w sali lekcyjnej szkoły podstawowej. Nie wykluczone, że szkoła mieściła się w budynku, który nie był wybudowany z przeznaczeniem jako budynek szkolny, a jedynie został zaadoptowany w tym celu. Świadczyć o tym mogą drzwi prowadzące do innego pokoju, które zostały zablokowane wieszakiem na ubrania

W klasie panuje dyscyplina, a do zdjęcia wszyscy uczniowie usiedli z przykładnie założonymi rękami na plecach. Nad porządkiem czuwa nauczyciel z pruskim wąsikiem.

Nazwiska uczniów być może wypisał wąsaty nauczyciel ze zdjęcia, albo - co wydaje się bardzo prawdopodobne - ktoś zupełnie inny, ktoś nieznający dobrze imion wszystkich dzieci. Przemawia za tym fakt, że przy niektórych nazwiskach ich po prostu brakuje. Druga sprawa, że niektóre imiona zostały zapisane w formie skróconej i nie bardzo wiadomo dlaczego akurat te, a inne zapisał w pełnej formie ? Może powodem był pośpiech podczas podpisywania ?

Chłopcy nie mają mundurków szkolnych. Ubrania są dowolne, schludne i czyste. 

Na zdjęciu na dole, w ostatniej ławce siedzi samotnie jeden z chłopców. Być może była to tzw. ośla ławka, bo patrząc na niego wydaje się, że nie jest on zadowolony z przebywania w tym miejscu, a ponieważ w wielu ławkach siedziało po trzech uczniów z powodzeniem mógł się zmieścić gdzieś w rzędzie wcześniej.

Nieznane, 1890

Zdjęcie klasowe z 1890 roku, na którym według opisu są uczniowie szkoły średniej i niższej. Niestety nie wiadomo gdzie je zrobiono. Można jedynie przypuszczać, że pochodzi z terenu zaboru austriackiego lub pruskiego, o czym mogą świadczyć nazwiska niemieckie umieszczone obok polskich. Myślę, że podpowiedzią mogą być czapki, ich kształt, charakterystyczny mały daszek zamocowany niemal pionowo. Takie czapki kojarzą mi się raczej z Prusami i Niemcami.

Drugim rzędzie od lewej jako drugi, trzeci i czwarty stoją : Baczyński, Rudłowski i Żelewski. Pozostałe nazwiska brzmią po niemiecku. Na ławce w środku siedzi nauczyciel, Herr Grossman.

Wszyscy chłopcy dobrze ubrani, a u siedzącego po lewej widoczna dewizka od zegarka kieszonkowego.

Trochę żal, że zanika sztuka kaligrafii. Kto potrafiłby teraz tak podpisać zdjęcie ?

Zdjęcie było pamiątką na całe życie i widać, że przygotowując się do niego wszystko niemal zostało zapięte na ostatni guzik. :) Niemal, bo jednak kolega Baczyński stojący w środku zapomniał zapiąć jeden z guzików marynarki albo tego guzika po prostu mu brakowało. Cóż za niedopatrzenie ! 

Ponieżej niemiecka czapka wojskowa - model z roku 1867, używana do 1890. Daszek czapki tak samo umieszczony jak na czapkach gimnazjalistów.

Zdjęcie czapki pochodzi ze strony : www.kaisersbunker.com

Łyszcz, 1935

Zdjęcie III i IV klasy szkoły powszechnej w Łyszczu. Nie udało mi się jej znaleźć na mapie Polski miejscowości o takiej nazwie, dlatego być może chodzi nazwę Łyszcze, a w opisie zdjęcia jest błędna odmiana tej nazwy. Przed wojną były dwie wsie o nazwie Łyszcze, jedna na terenie obecnej Białorusi, a druga na terenie obecnej Ukrainy. Drewniany, pobielony wapnem dom w tle oraz koszule chłopców tzw. rubaszki sugerują, że zdjęcie zrobiono raczej na wschodzie Polski.

W szkole nie obowiązywały jednolite mundurki szkolne choć w przypadku chłopców jest zachowany pewien schemat ubioru. Wszyscy noszą koszule z kołnierzykami lub rubaszki, a jako dodatkowe okrycie mają marynarkę lub sweter. Chłopcy są krótko ostrzyżeni i bez nakryć głowy. 

Czy sami wpadli na pomysł aby ozdobić się kwiatami, czy była to sugestia nauczycielki ?

Dziewczęta mają na sobie sukienki lub fartuszki szkolne, a jako nakrycie głowy beret. Włosy raczej krótkie, czesane z przedziałkiem a jeśli dłuższe to zaplecione w warkocze. 

Nieznane, 19xx

Po stroju nauczyciela i dzieci mogę przypuszczać, że zdjęcie pochodzi z lat 30 ubiegłego wieku. Niestety nie wiem gdzie zostało ono zrobione. Chłopcy w pierwszym rzędzie (z wyjątkiem dwóch nygusów po lewej) przykładnie trzymają dłonie na kolanach, a kolejne rzędy stoją wyprostowane, ustawione przodem do fotografującego. Wszyscy noszą krótkie spodenki, pod którymi założone maja rajstopy. 

Chłopiec siedzący jako drugi od lewej, o wyraźnie ciemniejszej karnacji od pozostałych ma zniszczone ubranie. Na nogawkach jego spodni widoczne są dziury. U sąsiada siedzącego po jego prawej stronie również widoczne dziury w rajstopach. Obaj nieco odstają od grupy ponieważ poza nieco zniszczonymi ubraniami nie położyli swych dłoni na kolanach. Czy nauczyciel posadził ich obok siebie celowo, czy też przypadek sprawił, że tak usiedli ?

Patrząc na miny tych chłopców odnosi się wrażenie, że spotkało ich jakieś cierpienie albo są wystraszeni.

W szkole chyba nie obowiązywały jednolite mundurki szkolne, choć na zdjęciu większość chłopców ma na sobie jakąś ich formę: ciemne marynarki z białym kołnierzykiem lub bez albo bluzy marynarskie.

Wbrew przyjętym regułom do zdjęcia, dwóch chłopców w środkowym rzędzie nie stanęło prosto lecz spontanicznie zamanifestowali przyjaźń obejmując się ramionami. Oni dwaj spoglądają otwarcie, bez niepokoju w twarzy i spojrzenia spode łba co można dostrzec u wielu, a szczególnie tych siedzących w pierwszym rzędzie.

Dwaj chłopcy w jednakowych mundurkach to być może rodzeństwo. Po ich prawej stronie stoi klasowy rozrabiaka.